Geschiedenis van de Duitse Rijn

Dwars door het dal van de Rijn liepen al in de Romeinse tijd de belangrijkste wegen van Europa. Langs de rivier trokken de Duitse keizers naar Italië en de rijke kooplieden verscheepten hun waren over het water.

Wie in die tijd een burcht had die de Rijn en de overs beheerste kon de handelroute afsluiten en tol gaan heffen. Dit is ook de verklaring dat in het smalle en rotsachtige deel van de het Rijn-dal tussen Bingen en Koblenz op een traject van circa 60 kilometer meer burchten staan dan langs welke rivier ter wereld dan ook. Op het stuk van Keulen naar Mainz werd ooit op meer dan 30 plaatsen tol geheven. Dat werd echter niet alleen door keizers, vorsten, kloosters en bisshoppen gedaan, maar ook door roofridders. Geen schipper kon hier passeren zonder het tolgeld te betalen.

De eerste verandering kwam hierin toen koning Rudolf I van Habsburg aan het einde van de 13e eeuw een groot deel van de roofridderburchten zoals die van Rheinstein, Reichenstein, Sooneck, Bingen en Rheineck verwoestte. De tweede fase van deze verwoestingen kwam met de Dertigjarige Oorlog van 1618 tot 1648. Toen werden onder ander de burchten Eltville, Klopp, Fürstenburg, Stahleck en Drachenfels in brand gestoken. In de 17e eeuw verwoestten de legers van Lodewijk XIV ook nog talrijke burchten en na de Franse revolutie aan het einde van de 18e eeuw waren alle burchten, op een na, vernietigd. Alleen de Marksburg bij Braubach overleefde en weerstond alle aanvallen door de eeuwen heen. In de 19 eeuw ontstond er weer belangstelling voor de burchten langs de Rijn en liet vooral het Pruisische koningshuis een aantal burchten in neo-gotische stijl herbouwen. Voorbeelden hiervan zijn Stolzenfels, Sooneck, Rheinstein en Rheineck.

We beschrijven vooral het stuk van de Rijn tussen Keulen en Mainz dus hieronder volgens nog enkele historische wetenswaardigheden:

De bouw van de Dom van Keulen werd begonnen in 1248 onder leiding van meester Gerhard met ruim honderd werklieden onder zich. Het imposante bouwwerk werd uiteindelijk pas in het jaar 1880 voltooid en was met de 157 meter hoge torens direct het hoogste bouwwerk ter wereld. Nog geen 10 jaar later werd de Dom op dit vlak ingehaald door de Eiffeltoren in Parijs. In de loop der jaren is de Dom regelmatig gerenoveerd en schoongemaakt na de ontstane schade door de luchtvervuiling.

In 1828 kwam in Koblenz een boekhandelaar op het idee om een boekje te schrijven over een reis over de Rijn van het traject Mainz naar Keulen. De uitgever Karl Baedeker (1801-1859) en deze reis was het begin van de beroemde Baedeker reisgidsen reeks waarvan er miljoenen verschenen zijn.

In 1803 werd in Mainz een van Duitsland's beroemdste roverhoofdmannen onthoofd, samen met 19 kameraden. Een persoon lukte het om te ontsnappen: Peter Petri. Een aantal jaren later werd hij alsnog opgepakt en kwam hij in de gevangenis van Mainz terecht. Om de tijd te doden bedacht hij het kaartspel Zwarte Piet wat nu nog steeds wordt gespeeld.

De beroemde componist Richard Wagner (1813-1883) die eens een boottocht over de Rijn van Mainz naar Biebrich maakte, zag tijdens zijn reis dat een medereiziger een paar gouden munten in het water liet vallen. Toen kwam hij op de naam Rheingold, een van zijn bekendste stukken.

Kaart Duitse Rijn